Chronografen: het instrument dat de wereld op tijd hield

De chronograaf is geen gewoon horloge

Het is het enige mechanische instrument dat gebouwd is om tijd tijdens actie te meten. Al in 1821 dient Nicolas Rieussec het eerste patent in om paarden te klokken. Dan breekt de oorlog uit. Breguet levert zakhorloges aan Franse piloten. Breitling en Rolex volgen met precieze drukknoppen.

Seiko en de Olympische Spelen: een verhaal over precisie

In 1964 ontvangt Tokio de Spelen. Voor Japan gaat het om nationale eer. Seiko wordt aangesteld als officiële tijdwaarnemer. Het merk arriveert met 1278 meetinstrumenten: zakchronometers, wandklokken en vooral de Crown Chronograph monopusher, speciaal voor het evenement ontwikkeld. 21 steentjes. Kast in massief staal. Gegraveerde draaibare lunette. Mooi is het niet, functioneel wel.

Vóór Tokio was sporttiming een Europese aangelegenheid. Longines, Omega, alles werd in Zwitserland beslist. Seiko gooit het roer om. Hun fotofinishsysteem, afgedrukt tot op de duizendste seconde, verandert de regels. Geen beoordeling met het blote oog meer. Geen discussie meer. De machine beslist.

Sindsdien heeft Seiko de atletiek nooit meer losgelaten. Wereldkampioenschappen, Diamond League, internationale marathons. Hun felgele borden zijn even herkenbaar geworden als de sprintbanen zelf. U kijkt er niet naar, u zoekt ze bij elke finish.

Paul Newman en de Daytona: van ongeluk tot legende

Paul Newman wilde nooit een horlogeambassadeur zijn. Zijn vrouw Joanne Woodward schenkt hem eind jaren zestig een Rolex Daytona referentie 6239. Op de kastbodem laat ze "Drive Carefully Me" graveren. Newman is amateurcoureur. Hij rijdt in de SCCA, in Daytona, in Lime Rock. Het horloge gaat overal met hem mee.

De wijzerplaat van zijn Daytona is bijzonder. Crèmekleurige ondergrond. Zwarte hulpwijzerplaten. Vierkante indexen. Reliëf tachymeterschaal. In die tijd wil niemand deze zogenaamd "exotische" wijzerplaten, dealers verkopen ze onder de prijs omdat klanten de klassieke versies verkiezen. Pure ironie.

Dan draagt Newman zijn horloge in een tijdschrift. Dan nog een. Verzamelaars beginnen deze wijzerplaat "Paul Newman" te noemen. De mythe ontstaat. In 2017 wordt het originele horloge van Newman, met de gravure van Joanne, bij Phillips verkocht voor 17,75 miljoen dollar. Toen een absoluut record. Een voorwerp dat in 1968 300 dollar waard was.

Wat het verhaal mooi maakt: het kon Newman niets schelen. Hij droeg zijn Daytona om zijn rondetijden te klokken. Niet om indruk te maken. Niet om te beleggen. Hij gaf het horloge aan James Cox, de vriend van zijn dochter, met de woorden "hier, pak aan". Cox droeg het jarenlang voordat hij besefte wat hij om zijn pols had.

Tag Heuer en de Formule 1: de chrono bij 300 km/u

Jack Heuer is een racemens. In 1963 doopt hij zijn nieuwe chronograaf "Carrera", naar de Carrera Panamericana, die dodelijke Mexicaanse race uit de jaren vijftig. Drieduizend vierhonderd kilometer door woestijn en gebergte. Coureurs kwamen er om het leven. Anderen werden er geboren. Jack Heuer wilde die naam. Hij nam hem.

In 1969 slaat Tag Heuer nog harder toe. De Monaco, het eerste automatische horloge met een vierkante en waterdichte kast. Steve McQueen draagt het in "Le Mans". De film is middelmatig. Het horloge wordt cultstatus.

Maar het is de Formule 1 die het lot van Tag Heuer bezegelt. Het merk wordt officiële tijdwaarnemer in 1992 en laat het niet meer los. Ayrton Senna draagt een Tag Heuer. Dan McLaren. Dan Red Bull. Vandaag hangt boven elke pitstraat nog steeds de rood-witte klok. Tag Heuer telt de duizendsten van een seconde die de coureurs in de kwalificatie scheiden.

Ook de ruimte

Omega Speedmaster. Moonwatch. Gedragen op de maan. Gecertificeerd door NASA. De chrono die Armstrong zag landen. Nog steeds in productie. Nog steeds om de pols van astronauten.

De ambachtslui van de chrono

En dan zijn er de pioniers. Ferdinand Berthoud, scheepshorlogemaker van de koning. Waanzinnige precisie in de achttiende eeuw. Nieuw leven ingeblazen door Chopard met de FB1, een tourbillon met kettingaandrijving die eer bewijst aan twee eeuwen vakmanschap.

En François-Paul Journe. Onafhankelijk. Zijn Chronomètre à Résonance laat twee onrusten samen trillen, in harmonie. Zuivere mechanische poëzie. Zijn Tourbillon Souverain Vertical verlegt de grenzen nog verder.

De chrono, dat is dit allemaal

Geschiedenis. Sport. Wetenschap. Luxe. Seiko voor de massa. Rolex voor de droom. Omega voor het oneindige. En de ambachtslui voor de kunst. De chronograaf heeft alles gemeten, van de paarden van Rieussec tot de seconden van Bolt. Hij gaat door.